NazgulNG - MTM 2.5-way z linią tasukową (ScanSpeak 2x15W/8530K00 + R2004/602200)

[fforc9e]

Po latach Scan-Speaki w moich monitorkach wyzionęły ducha. Postanowiłem popełnić nową konstrukcję, trochę większą i bardziej skomplikowaną. Koncepcja jest dość prosta (hehe).

W skrócie: kolumna podłogowa 2.5-way MTM, linia tasukowa strojona na ~35 Hz (symulacja: −3 dB @ 30 Hz), zwrotnica szeregowa, podział ~1200Hz/3kHz, efektywność ~87 dB (2,83V/1m), impedancja min. ~2ohmy. Na razie projekt i symulacje, budowa niebawem.

Głośniki

- 2× ScanSpeak 15W/8530K00: dolny gra pełne pasmo do tweetera, górny to 0.5
- 1× ScanSpeak R2004/602200: wysokotonowy

Obudowa





Wysokość: 100 cm (wewnątrz 38 cm komora głośników)
Szerokość: 17 cm
Głębokość: 36,8 cm (35 cm + front 18 mm)

Linia tasukowa

W kanale jest 12 tasuków: po sześć na ściance, naprzemiennie. Fizycznie kanał ma ~55 cm, ale tasuki spowalniają w nim dźwięk (szczegóły niżej), więc akustycznie linia zachowuje się tak:

Przekrój linii: 184 cm²
Długość efektywna: 110 cm (krętość α ≈ [??])

Linia jest strojona na ~35 Hz (minimum impedancji wypada w symulacji na 35,3 Hz). Według moich symulacji powinna zagrać −3 dB @ 30 Hz. Dla porównania dorzuciłem bass-refleks Fb 28,5 Hz o tej samej objętości ~38L - schodzi trochę niżej, ale ma prawie dwa razy większe opóźnienie grupowe (~24 ms vs ~13,5 ms).

Wszystkie trzy wykresy to symulacja dla 2pi (półprzestrzeń, bez baffle stepu i bez zwrotnicy). Ząbki powyżej 100 Hz to rezonanse samej linii. W kolumnie 'sprząta' je wytłumienie i zwrotnica.




Zwrotnica

Szeregowa 2.5-way. Starałem się ograniczyć liczbę elementów do minimum, ale bez trzech dużych kondensatorów (22/27 uF) i masywnej cewki 2,7 mH na górnym midwooferze się nie obejdzie...





Podbudowa teoretyczna

Od lat trwa spór, czy tasuki wydłużają drogę fali (jak labirynt), czy robią coś innego. Moim zdaniem odpowiedź jest taka: jeśli dźwięk idzie wolniej, to krótki tunel zachowuje się jak długi. Nie dlatego, że fala pokonuje dłuższą drogę, tylko dlatego, że tę samą drogę pokonuje wolniej. Rozstrzyga to skala: fala jest ogromna wobec struktury w kanale kolumny.

Gdyby długość fali była porównywalna z rozstawem tasuków, liczyłaby się droga wzdłuż nich i geometria zakrętów. Ale przy strojeniu ~35 Hz długość fali jest ~173 razy większa od rozstawu tasuków. Wtedy liczy się tylko to, ile powietrza jest w kanale i jak bardzo struktura utrudnia mu ruch wzdłuż osi.

Skoro fala nie widzi struktury, to powietrze w obrębie jednej komórki (tasuk plus przestrzeń do kolejnego) porusza się tak, jakby było nieściśliwe. Wszystkie punkty komórki widzą w danej chwili to samo ciśnienie. Taki ruch opisuje przepływ potencjalny: prędkość jest gradientem potencjału spełniającego równanie Laplace’a, a ścianki i tasuki tylko zakazują przepływu w poprzek siebie. To zadanie czysto geometryczne.

Z takiego rachunku dla jednej powtarzalnej komórki wychodzi jedna liczba: krętość alfa (ang. tortuosity). Mówi ona, ile razy bardziej bezwładne wydaje się powietrze w strukturze niż w pustej rurze o tej samej wysokości. Dźwięk w strefie tasuków biegnie wtedy z prędkością c/sqrt(alfa). Tasuki nie zmieniają sprężystości powietrza w kanale, tylko jego bezwładność. Dlatego linia gra tak, jakby była sqrt(alfa) razy dłuższa, choć fizycznie wcale nie jest. Krętość wynika wyłącznie z proporcji: rozstawu, grubości i prześwitu tasuka względem głębokości kanału. Liczę ją numerycznie, a potem wstawiam do zwykłego modelu linii transmisyjnej (symulacje hornrespem) jako odcinek z wolniejszym dźwiękiem. Straty i zachowanie na końcach strefy to osobny temat.

Najważniejsze jest to, że tej liczby nie dobiera się do pomiaru. Najpierw liczy się ją z geometrii, a dopiero potem buduje się obudowę i sprawdza, czy dolina impedancji wypadła tam, gdzie miała.
Jak to wyszło? Na podstawie hobbita, 2 obudów testowych i ślepego testu na małym monitorku z 11 cm STX-em mogę śmiało powiedzieć, że dobrze! (przewidziane 82 Hz, zmierzone 78 Hz, hobbit: przewidziane 51Hz, zmierzone 55Hz)


Słowo o nazwie

NazgulNG upamiętnia Comandante W (Witka), który poświęcił tasukom ostatnie dziesięć lat życia. To, co tu pokazuję, stoi na jego pracy. Ja próbuję ją „dokończyć”, policzyć i sprawdzić pomiarami.

Edit:
Na fotkach z symulacjami i 3d wkradł się mały błąd - kolumienki bedą mieć 100cm nie 101.

 

[Pogromca mitow]

Fajnie, że nadal trzymasz się tego tematu i mam w związku z nim pewne przemyślenia.

W kanale jest 12 tasuków: po sześć na ściance, naprzemiennie. Fizycznie kanał ma ~55 cm, ale tasuki spowalniają w nim dźwięk (szczegóły niżej), więc akustycznie linia zachowuje się tak:

Przekrój linii: 184 cm²
Długość efektywna: 110 cm (krętość α ≈ [??])

Przy tego typu rezonatorach, komora głośnika też jest widziana jako długość tunelu. Podobnie działa to w obudowach TL, BR i hybrydach MLTL, jeśli powierzchnia tunelu jest dość duża w stosunku do objętości komory z głośnikami.

Linia jest strojona na ~35 Hz (minimum impedancji wypada w symulacji na 35,3 Hz). Według moich symulacji powinna zagrać −3 dB @ 30 Hz. Dla porównania dorzuciłem bass-refleks Fb 28,5 Hz o tej samej objętości ~38L - schodzi trochę niżej, ale ma prawie dwa razy większe opóźnienie grupowe (~24 ms vs ~13,5 ms).

Roznice w opoznieniach grupowych wynikaja wylacznie z dobroci ukladu. Dlatego BR, ktory jest zestrojony niżej i ma wyzsze Q ma wieksze GD. Tasuki strojone nizej, nawet bez tlumienia będą miłly niższą sprawność w wyniku strat tarcia powietrza o zakamarki tunelu. Jesli BR będzie miłla tąką samą objętość całkowita jak Tasuk, to bez trudu mozna go tak zestroic i dotłumic, aby GD była taka, jak w Tasuku, tylko bez rezonansow harmonicznych. Pamietajmy, że dodanie materialow tłumiacych zawsze spowoduje oslabienie rezonantora, czy to klasycznego TL, Tasuka, czy BR.

Od lat trwa spór, czy tasuki wydłużają drogę fali (jak labirynt), czy robią coś innego. Moim zdaniem odpowiedź jest taka: jeśli dźwięk idzie wolniej, to krótki tunel zachowuje się jak długi. Nie dlatego, że fala pokonuje dłuższą drogę, tylko dlatego, że tę samą drogę pokonuje wolniej. Rozstrzyga to skala: fala jest ogromna wobec struktury w kanale kolumny.

Chyba najprościej będzie zmierzyć impuls z tunelu obudowy przy pomocy systemu dwukanałowego. Obudowa pusta bez Tasuków z wyjściem portu, oraz obudowa pusta z Tasukami. Pomiar impulsu dwukanałowo mierzy czas/odległość, co pozwala ocenić całkowitą realna długość falowodu. Ta sama metoda mierzy się wpływ wytłumienia na obudowę, bo jak wiemy nie każde wytłumienie działa tak samo i niektóre warianty potrafią znacznie obniżyć rezonans fundamentalny, jak i jego rezonanse harmoniczne.

Jesli to nie problem, to chetnie zapoznam sie z pomiarami docelowej obudowy.

Na te chwile próbuję znaleźć jakąkolwiek mierzalna przewagę Tasuka nad obudowami TL, MLTL i BR. Same parametry akustyczne obudowy nie wykazuja zadnych wymierny korzysci poza wyzej wymienionymi.

 

[fforc9e]

Przy tego typu rezonatorach, komora głośnika też jest widziana jako długość tunelu. Podobnie działa to w obudowach TL, BR i hybrydach MLTL, jeśli powierzchnia tunelu jest dość duża w stosunku do objętości komory z głośnikami.

Zgadza się, że komory nie da się pominąć. Strojenie robi cały układ, nie sam tunel. Tylko że komora nie działa wprost jako długość. U mnie to pośredni przypadek: komora ma 40% objętości, a efektywna długość linii to ok. 0,45*lambda/4. Gdyby komora była po prostu przedłużeniem rury, 38+110cm dałoby strojenie ~58Hz, a wychodzi ~34Hz, bo komora jest ponad dwa razy szersza od tunelu i dokłada podatności. Symulowałem też wysokość komory od 25 do 55cm: strojenie spada z 38 do 30Hz, wolniej niż w BR i szybciej niż w czystej rurze. W BR jest raczej odwrotnie niż piszesz: port jest mały względem skrzyni, więc skrzynia działa jak sprężyna, a nie jak długość.

Roznice w opoznieniach grupowych wynikaja wylacznie z dobroci ukladu. Dlatego BR, ktory jest zestrojony niżej i ma wyzsze Q ma wieksze GD. Tasuki strojone nizej, nawet bez tlumienia będą miłly niższą sprawność w wyniku strat tarcia powietrza o zakamarki tunelu. Jesli BR będzie miłla tąką samą objętość całkowita jak Tasuk, to bez trudu mozna go tak zestroic i dotłumic, aby GD była taka, jak w Tasuku, tylko bez rezonansow harmonicznych. Pamietajmy, że dodanie materialow tłumiacych zawsze spowoduje oslabienie rezonantora, czy to klasycznego TL, Tasuka, czy BR.

Z "bez rezonansów" bym polemizował. Metrowy BR ma falę stojącą wzdłuż wysokości ok. 180Hz i rezonans portu ~630 Hz, które model po prostu pomija. BR może mieć
realna przewaga - port ze skrzynią działają jak filtr dolnoprzepustowy, więc mody skrzyni przeciekają przez port mocno stłumione ale przeciekają. U mnie w symulacji pierwsza harmoniczna (ok. 130–140 Hz) to ok. 8 dB wahania, druga (ok. 260 Hz) ok. 5 dB. Trzymają je w ryzach straty na tasukach i szczelina wylotu, która działa podobnie jak port w BR. Węższa szczelina albo wata w komorze je zmniejszą. Ile realnie wyjdzie, pokaże pomiar w bliskim polu przy wylocie, bo współczynnik strat mam skalibrowany na kolumnach z węższymi prześwitami.

GD:
Puściłem porównanie: ta sama objętość wewnętrzna 38L, ten sam głośnik. BR strojony tak samo jak linia (35,3Hz) przy QL 7 (prawy) ma 18,8ms GD, ale schodzi o 2Hz niżej. Po dotłumieniu do tego samego −3dB @ 30Hz ma 14,6ms, a linia 13,3ms, czyli praktycznie to samo (lewo QL 3). Linia bez strat ma 20ms. Masz więc rację: niskie GD to zasługa strat, a nie samej geometrii. No i rezonanse wyższych rzędów, które w linii są, a w uproszczonym modelu BR ich nie widać, choć w metrowej skrzyni tez są.

Chyba najprościej będzie zmierzyć impuls z tunelu obudowy przy pomocy systemu dwukanałowego. Obudowa pusta bez Tasuków z wyjściem portu, oraz obudowa pusta z Tasukami. Pomiar impulsu dwukanałowo mierzy czas/odległość, co pozwala ocenić całkowitą realna długość falowodu. Ta sama metoda mierzy się wpływ wytłumienia na obudowę, bo jak wiemy nie każde wytłumienie działa tak samo i niektóre warianty potrafią znacznie obniżyć rezonans fundamentalny, jak i jego rezonanse harmoniczne.

Jesli to nie problem, to chetnie zapoznam sie z pomiarami docelowej obudowy.

Robiłem to, tylko impedancją zamiast impulsem (szybciej i łatwiej przy takiej ilości konfiguracji). Częstotliwość doliny (siodła) daje wprost długość efektywną, a przy tak niskich częstotliwościach jest precyzyjniejsza (powtarzalność rzędu 0,5-1%). Na obudowie testowej pusty tunel trafił w model z dokładnością ~1,5%. Potem tasuki dokładane poziom po poziomie zeszły ze 176 do 85Hz - jedna liczba policzona z geometrii opisała wszystkie kroki z błędem ok. 1%. Wpływ waty też jest zmierzony: wata w całej strefie tasuków obniża dolinę tylko o ok. 6 %, a głównie dodaje straty/tłumienie

Pomiar dwukanałowy chętnie zrobię jako niezależny sprawdzian. Mogę od razu podać prognozę: w Nazgulu 55 cm kanału puste daje ok. 1,6ms przelotu, a z tasukami ok. 3,2ms, bo dźwięk idzie tam ~2x wolniej. Pomiary samego Nazgula wrzucę, jak obudowa stanie (może w tym roku).

Na te chwile próbuję znaleźć jakąkolwiek mierzalna przewagę Tasuka nad obudowami TL, MLTL i BR. Same parametry akustyczne obudowy nie wykazuja zadnych wymierny korzysci poza wyzej wymienionymi.

Tasuki nie łamią fizyki. W basie nie dają nic, czego nie dałby dobrze wytłumiony BR albo TL złożona raz, bo przy krętości ok. 4 to akustycznie mniej więcej to samo. Różnice?

• "składanie" linii o dowolny, płynny współczynnik, bez zakrętów, w prostopadłościennej skrzyni,
• tłumienie wynikające z geometrii zamiast z waty,
• możliwość gradientu rozstawu, czyli odpowiednika linii stożkowej (na razie tylko w modelu, pomiary przede mną),

To, co zrobiłem, to nie próba udowodnienia przewagi tasuka nad BR czy TL, tylko nadrobienie zaległości. Dotąd te linie stroiło się na oko. Teraz da się je policzyć z geometrii jak BR czy TL: na ramie testowej prognoza trafiała w dolinę impedancji z dokładnością ok. 2% (pusty tunel kontra tasuki dokładane poziom po poziomie, 48 pomiarów impedancji).

 

[fforc9e]

Chyba najprościej będzie zmierzyć impuls z tunelu obudowy przy pomocy systemu dwukanałowego. Obudowa pusta bez Tasuków z wyjściem portu, oraz obudowa pusta z Tasukami. Pomiar impulsu dwukanałowo mierzy czas/odległość, co pozwala ocenić całkowitą realna długość falowodu.

Pomiar dwukanałowy (loopback w REW) już mam, na obudowie testowej, bliskie pole przy membranie i przy wylocie. Różnica opóźnień to 2,14ms (dwa sweepy, powtarzalnie). Pusty tunel dałby ok. 0,8ms, droga "labiryntem" wzdłuż tasuków ~3,0ms, a model z krętością 2,11ms. Zastrzeżenie: REW bierze opóźnienie ze szczytu impulsu, a sygnał z wylotu jest dolnoprzepustowy, więc to mocna poszlaka, nie dowód co do setnej. Dlatego pomiary Z moim zdaniem są tutaj dokładniejsze.

 

[Pogromca mitow]

Zgadza się, że komory nie da się pominąć. Strojenie robi cały układ, nie sam tunel. Tylko że komora nie działa wprost jako długość. U mnie to pośredni przypadek: komora ma 40% objętości, a efektywna długość linii to ok. 0,45*lambda/4. Gdyby komora była po prostu przedłużeniem rury, 38+110cm dałoby strojenie ~58Hz, a wychodzi ~34Hz, bo komora jest ponad dwa razy szersza od tunelu i dokłada podatności. Symulowałem też wysokość komory od 25 do 55cm: strojenie spada z 38 do 30Hz, wolniej niż w BR i szybciej niż w czystej rurze. W BR jest raczej odwrotnie niż piszesz: port jest mały względem skrzyni, więc skrzynia działa jak sprężyna, a nie jak długość.

Wszystko rozbija sie o to, ze nie ma ustalonej granicy, kiedy BR staje sie TL, a kiedy TL staje sie odgroda. Obudowy rezonansowe w pewnym sensie przenijaka sie dosc plynnie i manipulacja ich geometria znacznie wykracza poza ogolnie przyjete ramy. Dlatego nawet klasyczny BR nadal widzi wewnatrz obudowy falowod, tylko w klasycznyn podejsciu do projektowania obudowy BR unika sie takiej sytuacji jak ognia. Natomiast wszelkie hybrydy MLTL czerpia z tej dlugosci garsciami, bo wystarczy manipulowac odlegloscia portu aby przestrajac obudowe. Sprezyna rowniez jest w Tasuku, poniewaz stosunek objetosci komory z glosnikami, do przekroju tunelu Tasuka jest wyraznie zaznaczony. To nie jest prosta rura.

Z "bez rezonansów" bym polemizował. Metrowy BR ma falę stojącą wzdłuż wysokości ok. 180Hz i rezonans portu ~630 Hz, które model po prostu pomija. BR może mieć
realna przewaga - port ze skrzynią działają jak filtr dolnoprzepustowy, więc mody skrzyni przeciekają przez port mocno stłumione ale przeciekają. U mnie w symulacji pierwsza harmoniczna (ok. 130–140 Hz) to ok. 8 dB wahania, druga (ok. 260 Hz) ok. 5 dB. Trzymają je w ryzach straty na tasukach i szczelina wylotu, która działa podobnie jak port w BR. Węższa szczelina albo wata w komorze je zmniejszą. Ile realnie wyjdzie, pokaże pomiar w bliskim polu przy wylocie, bo współczynnik strat mam skalibrowany na kolumnach z węższymi prześwitami.

Taka jest wlasnie natura rezonansow falowych. Obudowa MLTL z niewielkim offsetem daje generalnie to samo co Twoje symulacje Tasuka. W obu wariantach wymagane jest jakies wytlumienie, aby opanowac niechciane rezonanse. Natomiast sam rezonans polfalowy portu to jest banal do ogarniecia.

Robiłem to, tylko impedancją zamiast impulsem (szybciej i łatwiej przy takiej ilości konfiguracji). Częstotliwość doliny (siodła) daje wprost długość efektywną, a przy tak niskich częstotliwościach jest precyzyjniejsza (powtarzalność rzędu 0,5-1%). Na obudowie testowej pusty tunel trafił w model z dokładnością ~1,5%. Potem tasuki dokładane poziom po poziomie zeszły ze 176 do 85Hz - jedna liczba policzona z geometrii opisała wszystkie kroki z błędem ok. 1%. Wpływ waty też jest zmierzony: wata w całej strefie tasuków obniża dolinę tylko o ok. 6 %, a głównie dodaje straty/tłumienie

Nie wiem, czy pomiar impedancji jest tak dokladny jak pomiar impulsu przy czestotliwosci probkowania 96-192 khz. Ja bym tu byl ostrozny. Poza tym, pomiar impulsu daje przede wszystkim informacje o czasie. To tutaj doskonale widac, roznice miedzy obudowa TL i BR, mimo, ze pomiar impedancji bedzie wygladal doklanie tak samo. Wiele osob nie zdaje sobie sprawy, jak istotny jest pomiar dwukanalowy przy skladaniu pomiarow z bliskiego pola. Bez informacji o czasie/fazie skladanie pomiarow z falowodow bedzie obarczone duzym bledem. Zeby faktyczni zmierzyc odpowiedz takiego ukladu zostaje nam jedynie pomiar ground plane.

Tasuki nie łamią fizyki. W basie nie dają nic, czego nie dałby dobrze wytłumiony BR albo TL złożona raz, bo przy krętości ok. 4 to akustycznie mniej więcej to samo. Różnice?

• "składanie" linii o dowolny, płynny współczynnik, bez zakrętów, w prostopadłościennej skrzyni,
• tłumienie wynikające z geometrii zamiast z waty,
• możliwość gradientu rozstawu, czyli odpowiednika linii stożkowej (na razie tylko w modelu, pomiary przede mną),

To, co zrobiłem, to nie próba udowodnienia przewagi tasuka nad BR czy TL, tylko nadrobienie zaległości. Dotąd te linie stroiło się na oko. Teraz da się je policzyć z geometrii jak BR czy TL: na ramie testowej prognoza trafiała w dolinę impedancji z dokładnością ok. 2% (pusty tunel kontra tasuki dokładane poziom po poziomie, 48 pomiarów impedancji).

Oczywiscie, ze nie lamia. Jak najbardziej mozna robic sztuke dla sztuki i nic mi do tego, ale jako konstruktor staram sie znalezc korzysci ze stosowania konkretnego rozwiazania. Jak na razie nie widze w Tasukach zadnych, czego nie daloby sie osiagnac z innej obudowy. Dlatego z wielka ciekawoscia patrze na te projekty, bo moze w koncu cos mnie oswieci

Wiesz, kiedys bylo kiedys. Dzisiaj mamy oprogramowanie symulacyjne FEM i BEM dzialajce w przeglądarce WWW, ktore daje nam takie mozliwosci symulacji, o jakich jeszcze parenascie lat nam sie nie snilo. No, chyba ze ktos od lat pracowal na COMSOL, czy AKABAK (kiedys ABEC), to mial wieksze mozliwosci niz pospolity Hornresp.

 

[Pogromca mitow]

Pomiar dwukanałowy (loopback w REW) już mam, na obudowie testowej, bliskie pole przy membranie i przy wylocie. Różnica opóźnień to 2,14ms (dwa sweepy, powtarzalnie). Pusty tunel dałby ok. 0,8ms, droga "labiryntem" wzdłuż tasuków ~3,0ms, a model z krętością 2,11ms. Zastrzeżenie: REW bierze opóźnienie ze szczytu impulsu, a sygnał z wylotu jest dolnoprzepustowy, więc to mocna poszlaka, nie dowód co do setnej. Dlatego pomiary Z moim zdaniem są tutaj dokładniejsze.

Nie mierzysz wzgledem glosnika, ale wzgledem sygnalu referencyjnego. Pomiar z pustej obudowy bedzie mial wyraznie zaznaczony impuls pomiaru, na ktory mozna porownac z innymi wariantemi, czy chocby z wariantem z wytlumieniem. Warto tez analizowac rezonanse SPL, ktore beda wskazywac czy dodanie wytlumienia zmienia predkosc dzwieku.

O dokladnym i powstarzalnym ustawieniu mikrofonu chyba nie musze wspominac.

 

[YasiekCorp]

Dzisiaj mamy oprogramowanie symulacyjne FEM i BEM dzialajce w przeglądarce WWW, ktore daje nam takie mozliwosci symulacji, o jakich jeszcze parenascie lat nam sie nie snilo.

Z łaski swej, przybliżysz o co caman?
To znaczy, wiem co to jest BEM i FEM, ale już jak to się stosuje do naszych potrzeb, to tak nie do końca.

 

[Pogromca mitow]

Czasami dzieki Ai powstaja bardzo ciekawe softy, np. taki jak FFS https://www.diy-hifi-forum.eu/showthread.php?tid=22562

 

[YasiekCorp]

Dzięki, zapoznam się.

 

[fforc9e]

Wszystko rozbija sie o to, ze nie ma ustalonej granicy, kiedy BR staje sie TL, a kiedy TL staje sie odgroda. Obudowy rezonansowe w pewnym sensie przenijaka sie dosc plynnie i manipulacja ich geometria znacznie wykracza poza ogolnie przyjete ramy. Dlatego nawet klasyczny BR nadal widzi wewnatrz obudowy falowod, tylko w klasycznyn podejsciu do projektowania obudowy BR unika sie takiej sytuacji jak ognia. Natomiast wszelkie hybrydy MLTL czerpia z tej dlugosci garsciami, bo wystarczy manipulowac odlegloscia portu aby przestrajac obudowe. Sprezyna rowniez jest w Tasuku, poniewaz stosunek objetosci komory z glosnikami, do przekroju tunelu Tasuka jest wyraznie zaznaczony. To nie jest prosta rura.

Co do granicy BR/TL, zgoda, jest to "płynne". Zresztą tak to właśnie licze/symuluje: komora i linia jako jeden łańcuch, a Nazgula klasyfikuje jako przypadek pośredni. Przy większej komorze sam przechodzi w "BR". Nie twierdzę, że to prosta rura.

Harmoniczne? też zgoda, rezonans portu w BR faktycznie łatwo ogarnąć: krótki port, zwrotnica, trochę tłumienia przy wlocie, bob's your uncle!. Jednak subiektywnie TL/tasuk brzmią dla mnie lepiej - może nie słuchałem dobrze zrobionego BR.
Trudniejsze są harmoniczne samej linii, w tasuku i w MLTL, bo siedzą nisko, w środku pasma wooferów, i na nie zostaje tłumienie. Sprawdziłem przy okazji hipotezę Comandante W, że struktura tasuków sama działa jak filtr dolnoprzepustowy. Na obudowie testowej (bliskie pole, wylot do membrany) nie widać nic ponad zwykły spadek za rezonansem. Harmoniczne są dokładnie tam, gdzie przewiduje model, tylko ok. 3 dB ciszej. Czyli najprawdopodobniej tłumić trzeba jak w TL.

Nie wiem, czy pomiar impedancji jest tak dokladny jak pomiar impulsu przy czestotliwosci probkowania 96-192 khz. Ja bym tu byl ostrozny. Poza tym, pomiar impulsu daje przede wszystkim informacje o czasie. To tutaj doskonale widac, roznice miedzy obudowa TL i BR, mimo, ze pomiar impedancji bedzie wygladal doklanie tak samo. Wiele osob nie zdaje sobie sprawy, jak istotny jest pomiar dwukanalowy przy skladaniu pomiarow z bliskiego pola. Bez informacji o czasie/fazie skladanie pomiarow z falowodow bedzie obarczone duzym bledem. Zeby faktyczni zmierzyc odpowiedz takiego ukladu zostaje nam jedynie pomiar ground plane.

Pomiar: impedancję robiłem sweepem 256k przy 96 kHz. Rozdzielczość to 0,37 Hz, czyli przy siodle 86Hz ok. 0,4%. Przy basie o dokładności czasu decyduje bardziej pasmo sygnału niż częstotliwość próbkowania. Odpowiedź z wylotu jest dolnoprzepustowa, więc jej impuls i tak jest rozmyty na milisekundy (łagodny garb na kilka milisekund, a nie ostra szpilka). Próbkowanie przy 192 kHz narysuje ten garb dokładniej, ale nie zrobi go ostrzejszym. To jak mierzenie stoperem z dokładnością do tysięcznych, kiedy przypływa łagodna fala na morzu.

Nie mierzysz wzgledem glosnika, ale wzgledem sygnalu referencyjnego. Pomiar z pustej obudowy bedzie mial wyraznie zaznaczony impuls pomiaru, na ktory mozna porownac z innymi wariantemi, czy chocby z wariantem z wytlumieniem. Warto tez analizowac rezonanse SPL, ktore beda wskazywac czy dodanie wytlumienia zmienia predkosc dzwieku.

Porównanie impulsu z wylotu między wariantami (pusty tunel/tasuki/wata) przy tym samym położeniu mikrofonu to dobry pomysł! Tego akurat nie mam, bo warianty mierzyłem tylko impedancją (jak pisałem wyżej, było szybciej). Dorzucę przy następnej obudowie testowej.

Co do wpływu waty na prędkość dźwięku: widać to już w impedancji, bo rezonanse układu (dolina i szczyty) schodzą w dół, gdy dźwięk zwalnia. W SPL te same rezonanse też się przesuną, choć garby i dołki wypadają tam w trochę innych miejscach, bo dochodzi sumowanie membrany z wylotem itd. SPL z watą akurat nie mierzyłem. Wata najpierw w komorze, potem w całej strefie tasuków:

• dolina: 84,7 -> 82,7 -> 79,6 Hz,
• górny szczyt: 129,0 -> 127,7 -> 125,2 Hz,
• szczyty impedancji: 14,9 -> 10,5 Ohm i 16,8 -> 13,8 Ohm.

Część przesunięcia daje sama wata w komorze, bo zmienia jej sprężystość. Na spowolnienie w strefie tasuków przypada różnica między tymi krokami: ok. 2-4 %. Czyli wata zwalnia dźwięk nieznacznie, a przede wszystkim tłumi. Dolina zostaje we wszystkich krokach, więc linia się nie dławi. Pustej ramę jako odniesienie zmierzyłem raz, więc mały efekt samej waty w komorze (-2 Hz) jest na granicy powtarzalności. Efekt dla całej strefy jest pewniejszy.

Oczywiscie, ze nie lamia. Jak najbardziej mozna robic sztuke dla sztuki i nic mi do tego, ale jako konstruktor staram sie znalezc korzysci ze stosowania konkretnego rozwiazania. Jak na razie nie widze w Tasukach zadnych, czego nie daloby sie osiagnac z innej obudowy. Dlatego z wielka ciekawoscia patrze na te projekty, bo moze w koncu cos mnie oswieci

Mój cel jest trochę inny. Comandante W przez 10+ lat robił te linie empirycznie i nikt do końca nie wiedział, co się tam właściwie dzieje. Jeśli wyjdzie że tasuk to akustycznie TL złożona 2x, którą da się policzyć z rysunku, to też jest wynik. Jedyne, czego nie widzę w innych obudowach, to gradient rozstawu, czyli linia stożkowa w prostopadłościennej skrzyni bez pochylonej przegrody (jak w TL/MLTL). Ale to na razie tylko model.

Wiesz, kiedys bylo kiedys. Dzisiaj mamy oprogramowanie symulacyjne FEM i BEM dzialajce w przeglądarce WWW, ktore daje nam takie mozliwosci symulacji, o jakich jeszcze parenascie lat nam sie nie snilo. No, chyba ze ktos od lat pracowal na COMSOL, czy AKABAK (kiedys ABEC), to mial wieksze mozliwosci niz pospolity Hornresp.

FEM/BEM: zgoda, kiedyś było kiedyś. Ja tego nie liczę Hornrespem. Krętość wychodzi z numerycznego rozwiązania przepływu potencjalnego (równanie Laplacea na siatce 1mm) dla komórki tasuka, dopiero potem idzie do modelu 1D. Pełnej symulacji 3D nie robiłem i chętnie bym ją zobaczył. Jeśli masz pod ręką narzędzie FEM/BEM, mogę podesłać geometrię obudowy testowej razem z pomiarami. Byłby to dobry, niezależny sprawdzian.

 

[Pogromca mitow]

Pomiar: impedancję robiłem sweepem 256k przy 96 kHz. Rozdzielczość to 0,37 Hz, czyli przy siodle 86Hz ok. 0,4%. Przy basie o dokładności czasu decyduje bardziej pasmo sygnału niż częstotliwość próbkowania. Odpowiedź z wylotu jest dolnoprzepustowa, więc jej impuls i tak jest rozmyty na milisekundy (łagodny garb na kilka milisekund, a nie ostra szpilka). Próbkowanie przy 192 kHz narysuje ten garb dokładniej, ale nie zrobi go ostrzejszym. To jak mierzenie stoperem z dokładnością do tysięcznych, kiedy przypływa łagodna fala na morzu.

Pomiar impedancji pokazuje inne dane. Piki i siodlo moze plywac na roznych czestotliwosciach, ale zrodlo dzwieku wcale nie musi zmieniac sie wzgledem czasu i o to glownie chodzi. Piszac prosciej odleglosc zrodla dzwieku sie nie zmienia, ale jego strojenie czy pasmo przenoszenia juz tak.

Mój cel jest trochę inny. Comandante W przez 10+ lat robił te linie empirycznie i nikt do końca nie wiedział, co się tam właściwie dzieje. Jeśli wyjdzie że tasuk to akustycznie TL złożona 2x, którą da się policzyć z rysunku, to też jest wynik. Jedyne, czego nie widzę w innych obudowach, to gradient rozstawu, czyli linia stożkowa w prostopadłościennej skrzyni bez pochylonej przegrody (jak w TL/MLTL). Ale to na razie tylko model.

Fajnie jest wiedziec jak cos dziala, bo jesli sie tego nie wie, to wlasciwie plywasz po oceanie bez ladu i skladu, ale z czasem gdzies doplyniesz. Ewentualnie poplyniesz na dno.

FEM/BEM: zgoda, kiedyś było kiedyś. Ja tego nie liczę Hornrespem. Krętość wychodzi z numerycznego rozwiązania przepływu potencjalnego (równanie Laplacea na siatce 1mm) dla komórki tasuka, dopiero potem idzie do modelu 1D. Pełnej symulacji 3D nie robiłem i chętnie bym ją zobaczył. Jeśli masz pod ręką narzędzie FEM/BEM, mogę podesłać geometrię obudowy testowej razem z pomiarami. Byłby to dobry, niezależny sprawdzian.

Mozna to zrobic w Akabak, ale to wiecej grzebania. Najpierw model w CAD, pozniej siatka gmsh i grzebanie z modelem plus godziny symulacji. Moze daloby sie prosciej w FFS, a jesli nie, to napisz do autora, wytlumacz co chcesz zrobic i pewnie Claude przyjdzie z pomoca.

Co do walki z rezonansami podlogowek z BR, to chyba najprosciej jest to ogarnac za pomoca kilku 3-4 portow BR, umieszczonych na odpowiedniej wysokosci. W ten sposob mozna nawet bez wytlumienia osiagnac swietne rezultaty. Dzieki temu mozliwe jest osiagnicie wysokiej efektywnosci i dobrej motoryki basu, co w przypadku linii transmisyjnych roznej masci nie jest takie oczywiste i proste to uzyskania.

Wytlumienie i straty to tak naprawde nasz wrog jesli chodzi o obudowy, ktorych zadaniem jest generowanie niskich czestotliwosci, ale jak to zwykle bywa, kazdy projekt jest tylko suma kompromisow.